Chiny kontra USA – kto ma przewagę gospodarczą, a kto technologiczną?
Rywalizacja między Stanami Zjednoczonymi a Chinami przypomina starcie dwóch odmiennych wszechświatów gospodarczych. Przez lata powtarzano scenariusz o nieuchronnym momencie, w którym Państwo Środka prześcignie Amerykę pod każdym możliwym względem. Rzeczywistość okazała się jednak bardziej skomplikowana. Zamiast prostego zwycięstwa jednej ze stron, mamy do czynienia z fasadowym podziałem ról, w którym gospodarcza masa upadłościowa i technologiczne zaplecze rozkładają się zupełnie inaczej, niż sugerują nagłówki w gazetach.
Giganci na wagę. Kto ma przewagę gospodarczą?
Jeśli spojrzymy na czyste statystyki nominalnego Produktu Krajowego Brutto, lider pozostaje jeden. Amerykańska gospodarka utrzymuje potężną przewagę, osiągając w ujęciu nominalnym poziom około 32,4 biliona dolarów, podczas gdy chiński PKB oscyluje wokół 20,8 biliona dolarów. Różnica przekraczająca 11 bilionów dolarów pokazuje, że pod względem wartościowym Stany Zjednoczone wciąż grają w zupełnie innej lidze.
Sytuacja zmienia się diametralnie, gdy zastosujemy miarę parytetu siły nabywczej (PPP), która bierze pod uwagę realne koszty życia i lokalne ceny. W tym ujęciu Chiny od lat zajmują pierwsze miejsce na świecie z wynikiem sięgającym około 35 do 44 bilionów dolarów, wyprzedzając Amerykę. Ponadto, spoglądając na globalny handel, to chińska gospodarka pozostaje absolutnym centrum logistycznym świata. Chiński eksport towarów osiąga wartość około 3,59 biliona dolarów rocznie, wyraźnie zostawiając w tyle amerykańskie 1,9 biliona dolarów. Statystyki pokazują, że ponad 140 państw na świecie handluje intensywniej z Pekinem niż z Waszyngtonem.
Mimo to chińska gospodarka zmaga się z potężnymi wewnętrznymi bólami głowy. Długotrwały kryzys na rynku nieruchomości, słabnący popyt wewnętrzny oraz niskie wskaźniki inflacyjne ocierające się miejscami o deflację sprawiają, że realny wzrost gospodarki Chin wyhamował do poziomu około 4,1 – 4,6% rocznie. Dla porównania, amerykańska gospodarka rośnie stabilnym, choć spokojniejszym tempem w okolicach 2%, utrzymując silny rynek konsumencki i bezrobocie na stabilnym poziomie około 4,3%.
Królestwo mikroprocesorów i bitwa o technologie
O ile w tradycyjnej makroekonomii USA bronią swojej nominalnej potęgi, o tyle w segmencie nowoczesnych technologii trwa bezkompromisowa walka na żyletki. Amerykańskie firmy, z gigantami takimi jak Nvidia na czele, dominują w projektowaniu zaawansowanych chipów sztucznej inteligencji, innowacjach softwarowych oraz własności intelektualnej. Warto zauważyć, że amerykański sektor technologiczny generuje potężne zyski, choć statystyki rynkowe często nie dostrzegają w pełni wartości projektowanej technologii, jeśli produkcja fiziczna odbywa się poza granicami USA.
Z drugiej strony, Chiny zbudowały pozycję globalnego giganta przemysłowego, który kontroluje kluczowe ogniwa łańcucha dostaw elektroniki oraz rynek metali ziem rzadkich, niezbędnych do produkcji nowoczesnych urządzeń. Polityka handlowa, restrykcyjna kontrola eksportu oraz amerykańskie cła zmusiły jednak chińskie przedsiębiorstwa do przyspieszenia prac nad rodzimymi rozwiązaniami. Choć amerykańskie korporacje wciąż zgarniają lwią część globalnych zysków w branży elektroniki i półprzewodników, Chiny nadrabiają straty gigantycznymi nakładami na badania i rozwój oraz masową skalą wdrażania innowacji produkcyjnych.
Kto wygrywa ten wyścig?
Odpowiedź nie jest czarno-biała. Stany Zjednoczone posiadają przewagę strukturalną, silniejszą walutę, stabilniejszy model konsumpcyjny oraz dominację w globalnym systemie finansowym i technologiczno-projektowym. Chiny z kolei górują potęgą produkcyjną, wolumenem eksportu oraz zdolnością do mobilizacji zasobów państwowych w strategicznych gałęziach przemysłu. Zamiast wyraźnego zwycięzcy jednego mocarstwa, obserwujemy gospodarczy układ sił, w którym obie potęgi są na tyle mocno ze sobą splecione, że próby całkowitego odizolowania ich od siebie przynoszą ogromne koszty obu stronom.
