Czas wolny jako nowy luksus
Gdy dawniej myślało się o statusie materialnym i luksusie, przed oczami stawał drogi samochód, markowy zegarek czy wielki dom na przedmieściu. Dziś definicja prestiżu uległa potężnej ewolucji. Zamiast przedmiotów, które można postawić na półce, na piedestał wskazuje się coś, czego nie da się kupić w tradycyjnym sklepie. Chodzi o święty spokój i czas, którym można dysponować w pełni samodzielnie.
Z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że przeciętny Polak przeznacza na szeroko pojęty odpoczynek zaledwie około 18 procent doby, co poza czasem snu daje w przybliżeniu cztery godziny. Na tym jednak nie koniec podziałów. Jak pokazuje to samo opracowanie, aż co ósmy mieszkaniec kraju stale żyje pod presją czasu, a co piąta osoba w dni powszednie nie ma dla siebie ani jednej wolnej chwili. Nic dziwnego, że w takich realiach możliwość zatrzymania się i nierobienia niczego pod dyktando obowiązków stała się symbolem wyższego statusu.
Praca na własnych warunkach jako nowy symbol statusu
Rynek pracy zmienił się nie do poznania. Z tegorocznych analiz agencji rekrutacyjnych oraz danych publikowanych w ramach raportów o trendach pracowniczych wynika wyraźnie, że dla ponad 70 procent profesjonalistów w Polsce równowaga między życiem zawodowym a prywatnym stoi na podium najważniejszych priorytetów zawodowych. Co czwarty pracownik stawia ten wskaźnik na pierwszym miejscu, tuż obok wysokości comiesięcznego wynagrodzenia.
Jednak teoria często rozmija się z praktyką. Badania dotyczące nawyków w polskich firmach rzucają na to zjawisko zupełnie inne światło. Aż 65 procent zatrudnionych przyznaje, że regularnie zerka do służbowej skrzynki mailowej po godzinach, a ponad jedna czwarta nie potrafi oderwać się od obowiązków nawet podczas urlopu. Skoro większość goni za zadaniami, to ci, którzy potrafią postawić twardą granicę i odciąć się od cyfrowego świata, zyskują unikalny zasób. Czas wolny przestaje być zwykłą przerwą na regenerację sił przed kolejną zmianą w biurze. Staje się on dobrem ekskluzywnym.
Gdy brak czasu boli bardziej niż brak gotówki
W ekonomii luksus zawsze opierał się na rzadkości. Skoro dobra materialne stały się powszechniejsze dzięki masowej produkcji i kredytom, to najcenniejszym ogranicznym zasobem została doba. Bogaci ludzie dawniej chwalili się tym, jak dużo pracują i jak pełny mają kalendarz. Dziś narracja diametralnie się odwraca. Obwieszczanie wszem i wobec swojego chronicznego zmęczenia przestało być powodem do dumy. Świadczy raczej o braku kontroli nad własnym życiem niż o wielkiej produktywności.
Osoby dysponujące wolnymi zasobami czasu mogą inwestować w to, co naprawdę ma znaczenie. Statystyki pokazują, że wolne chętnie przeznaczamy na proste, nienacechowane komercyjnie czynności. Spacery, kontakt z naturą, spotkania z bliskimi czy rozwijanie pasji to główne fundamenty, na których budujemy codzienny dobrostan. Problem polega na tym, że na te proste przyjemności brakuje przestrzeni. Blisko połowa pracowników w Polsce odczuwa objawy wypalenia zawodowego, za co winią przede wszystkim nadmiar obowiązków oraz permanentny pośpiech.
Jak kupujemy czas?
Skoro czas to luksus, pojawił się wokół niego całkiem nowy rynek usług. Ludzie chętnie płacą za jego odzyskanie. Outsourcing domowych obowiązków, korzystanie z gotowych posiłków w pudełkach czy delegowanie drobnych zadań to powszechne sposoby na wykupienie ułamków wolnych chwil. Nie chodzi już tylko o wygodę, ale o czystą matematykę przetrwania w pędzącym świecie. Kto ma pieniądze, ten kupuje święty spokój. Kto ich nie ma, musi nadrabiać własnym wysiłkiem po godzinach etatu.
Warto zadać sobie pytanie, dokąd zmierzamy. Jeśli trend utrzyma się w kolejnych latach, tradycyjne wyznaczniki bogactwa ostatecznie ustąpią miejsca wolności geograficznej i czasowej. Prawdziwie zamożny w XXI wieku nie jest ten, kto zarabia najwięcej, lecz ten, kto nie musi sprawdzać telefonu zaraz po przebudzeniu.
