Co szósta złotówka z podatków w Polsce idzie na same odsetki od długu publicznego
Gdy płacisz podatki, rzadko zastanśawiasz się, co dokładnie dzieje się z każdą wpłaconą do urzędu skarbowego złotówką. Okazuje się jednak, że matematika budżetowa staje się coraz bardziej bezwzględna. Z najnowszych danych wynika, że na samą obsługę zadłużenia państwa, czyli wypłatę odsetek dla inwestorów kupujących obligacje, przeznaczamy coraz większą część dochodów państwa.
Wydatki na ten cel rosną w lawinowym tempie. Jeszcze kilka lat temu koszty obsługi długu sektora finansów publicznych oscylowały w granicach 30 mld zł rocznie. Dziś skala zjawiska zupełnie się zmieniła. W budżecie na 2026 rok zaplanowano na ten cel około 90 mld zł, a w kolejnym roku kwota ta ma wzrosnąć do imponujących 107 mld zł. Oznacza to, że niemal co szósta złotówka z naszych podatków zamiast na szkoły, drogę czy ochronę zdrowia, trafia bezpośrednio na pokrycie kosztów pożyczek z przeszłości.
Skąd ten gwałtowny wzrost? Przyczyn należy szukać w połączeniu kilku silnych czynników. Po pierwsze, po latach taniego pieniądza stopy procentowe poszły w górę. Za polskie obligacje 10-letnie rząd musi oferować inwestorom około 6,4 proc. rocznie, podczas gdy pod koniec ubiegłego roku było to 5,2 proc. Po drugie, samo zadłużenie państwa stale rośnie napędzane m.in. wydatkami na obronność oraz bieżącymi potrzebami budżetowymi.
Co ciekawe, Polska nie jest w tym gronie odosobniona. Globalny kryzys zadłużenia dotyka największe gospodarki świata. W Stanach Zjednoczonych odsetki pochłaniają już ponad 21 proc. dochodów budżetowych, a w Niemczech koszty te skoczyły do blisko 23 proc. Do tego na rynku kapitałowym pojawił się nowy, potężny gracz zasysający gigantyczne środki. Rozwój sztucznej inteligencji i budowa gigantycznych centrów danych zmusiły koncerny technologiczne do emisji setek miliardów dolarów w obligacjach, co dodatkowo podbija koszt pozyskiwania kapitału na świecie.
Kondycja finansów publicznych stawia przed rządzącymi trudne pytania o przyszłość. Bez względu na opcję polityczną, rosnący koszt obsługi długu ogranicza przestrzeń na realizację obietnic i zmusza do szukania oszczędności.
