Słupy na działce i miliony potencjalnych pozwów. Co zmienia decyzja TK?
Masz na swojej działce betonowy słup energetyczny, rurę gazową albo sieć wodociągową, za które nigdy nie dostałeś ani grosza? Przez lata zakłady przesyłowe machały właścicielom gruntów przed nosem magicznym argumentem o zasiedzeniu. Sytuacja zaczęła się jednak poważnie zmieniać za sprawą rozstrzygnięcia, które wywołało spore poruszanie w branży prawnej i energetycznej.
Chodzi o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 roku (sygn. akt P 10/16). Sprawa dotyczyła mechanizmu, w ramach którego firmy przesyłowe oraz Skarb Państwa mogły przejmować prawo do korzystania z cudzego gruntu bez pytania o zgodę, zaliczając do okresu zasiedzenia także czasy PRL oraz lata sprzed 2008 roku. Trybunał uznał taką praktykę za niezgodną z konstytucyjną ochroną prawa własności.
Co wyrok oznacza w praktyce dla właścicieli gruntów?
W dużym uproszczeniu: firmy energetyczne, gazowe czy wodociągowe mają znacznie utrudnione zadanie w obronie przed roszczeniami finansowymi. Służebność przesyłu w polskim prawie pojawiła się dopiero 3 sierpnia 2008 roku. Według nowej linii interpretacyjnej, bieg zasiedzenia nie mógł zacząć się wcześniej niż w tym dniu. Oznacza to, że przedsiębiorstwa nie mogą tak po prostu doliczyć sobie dekad bezumownego korzystania sprzed tej daty.
Dla tysięcy Polaków, którzy dotychczas odbijali się od ściany w sądach, to furtka do wystąpienia z dwoma głównymi roszczeniami:
- Wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości za okres wstecz (w granicach przedawnienia roszczeń).
- Wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu na przyszłość, co porządkuje sytuację prawną gruntu.
Miliony potencjalnych spraw i trzeźwe spojrzenie ekspertów
Wokół tematu natychmiast urosła spora machina marketingowa. Kancelarie od odszkodowań masowo zachęcają do składania dokumentów, wyliczając potencjalne zyski idące w dziesiątki tysięcy złotych. Prawnicy studzą jednak nastroje i przypominają, że każda działka wymaga indywidualnej weryfikacji.
Zanim zdecydujesz się na kosztowny krok i wejście w spór sądowy, warto wykonać kilka podstawowych ruchów:
- Sprawdź księgę wieczystą swojej nieruchomości, aby upewnić się, czy służebność nie została już tam formalnie wpisana.
- Przeanalizuj, czy w przeszłości nie podpisano z operatorem infrastruktury żadnej umowy w formie aktu notarialnego.
- Weź pod uwagę koszty opłat sądowych oraz niezależnych opinii biegłych rzeczoznawców, którzy muszą wycenić uciążliwość oraz wartość zajętego pasa gruntów.
Wyrok TK nie jest automatycznym czarodziejskim różdżkarzem, który w jeden dzień przeleje pieniądze na konto każdego właściciela działki ze słupem. Z pewnością jednak otwiera nową kartę w relacjach na linii obywatele a wielkie monopoles przesyłowe, dając mocniejsze karty w ręce właścicieli prywatnych terenów.
Źródło: www.fxmag.pl
